Κάτι τρέχει στον Έβρο

Από τον Αλέξανδρο Πολίτη

Μοτοσικλέτες με εμβατήρια και “σύμβολα”, φράχτης που ενοχλεί, drones που τρυπώνουν στον ουρανό και τεχνητή νοημοσύνη που επιστρατεύεται για να σερβίρει προπαγάνδα. Στη Θράκη, μερικοί φαίνεται πως αποφάσισαν ότι κάθε “μέσο” κάνει για να προκαλέσουν—αρκεί να βγαίνει μια σημαία, ένα σύνθημα ή ένα ψέμα στην οθόνη. 

Η Θράκη έχει ένα προτέρημα κι ένα ελάττωμα μαζί: είναι πολύ πιο σημαντική από όσο ορισμένοι στην Αθήνα λεν να καταλάβουν γι’αυτήν και πολύ πιο ήρεμη από όσο μερικοί “απέναντι” θα ήθελαν να την παρουσιάζουν.

Εδώ οι άνθρωποι ζουν κανονικά. Πηγαίνουν στη δουλειά τους, στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, κρατούν μαγαζιά, καλλιεργούν τη γη, γεμίζουν πλατείες, πανηγύρια και καφενεία. Δεν ξυπνούν το πρωί για να μετρήσουν γεωπολιτικές ισορροπίες, ούτε θέλουν να γίνουν κομπάρσοι σε ξένα σχέδια. Όταν όμως η πρόκληση φτάνει στην πόρτα σου, στο δρόμο σου, στον ουρανό σου ή στο κινητό σου, τότε δεν έχεις την πολυτέλεια να κάνεις ότι δεν την είδες.

Κι αυτή την περίοδο, η εικόνα έχει τέσσερις διαφορετικές όψεις. Στην Κομοτηνή, μια ομάδα Τούρκων μοτοσικλετιστών έκανε την εμφάνισή της όχι ακριβώς ως τουριστική παρέα που ήρθε για καφέ και γλυκό του κουταλιού, αλλά με εμβατήρια και χειρονομίες των «Γκρίζων Λύκων». Στον Έβρο, η ολοκλήρωση του φράχτη προκαλεί αντιδράσεις από την Άγκυρα, λες και κάποιος ξέχασε να τους ζητήσει άδεια για το τι θα γίνει στην ελληνική επικράτεια. Στον αέρα, οι παραβιάσεις και οι προκλήσεις συνεχίζονται, αυτή τη φορά με drones να θυμίζουν ότι ο σύγχρονος αναθεωρητισμός δεν πετάει πάντα με F-16. Και στο διαδίκτυο, το ΚΙΕΦ επιχειρεί να μετατρέψει την τεχνητή νοημοσύνη σε εργαλείο ψηφιακής λάσπης, fake news και τουρκικής προπαγάνδας.

Τέσσερα διαφορετικά επεισόδια. Μία κοινή λογική: να δοκιμάζονται αντιδράσεις, να δημιουργούνται εντυπώσεις, να καλλιεργείται θόρυβος και να μένει η Θράκη μόνιμα σε κατάσταση «ειδικού ενδιαφέροντος».

Ο Πλούταρχος έγραφε πως «η πόλις δεν είναι τα κτίρια, αλλά οι άνθρωποί της». Κι αυτό ακριβώς πρέπει να θυμόμαστε. Η Θράκη δεν είναι ούτε χάρτης σε γραφείο, ούτε πεδίο ασκήσεων επικοινωνιακών μηχανισμών. Είναι τόπος ανθρώπων. Και κανείς δεν δικαιούται να τους χρησιμοποιεί ως φόντο για προκλήσεις.

Μοτοσικλέτες με θόρυβο και νόημα

Το πρώτο περιστατικό αφορά την Κομοτηνή και την παρουσία Τούρκων μοτοσικλετιστών, οι οποίοι δεν περιορίστηκαν σε μια απλή εκδρομή ή σε μια βόλτα γνωριμίας με την περιοχή. Σύμφωνα με όσα καταγγέλθηκαν, η πομπή συνοδεύτηκε από εμβατήρια, εθνικιστικές αναφορές και τη γνωστή χειρονομία των “Γκρίζων Λύκων”.

Ας το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή: κανείς δεν έχει πρόβλημα με τον επισκέπτη. Η Θράκη είναι ανοιχτή, φιλόξενη και συνηθισμένη στη συνύπαρξη γενικώς λαών, πολιτισμών και θρησκειών. Ο Τούρκος που έρχεται για ψώνια, για φαγητό, για διακοπές ή για επαγγελματική δουλειά δεν είναι ούτε ύποπτος, ούτε ανεπιθύμητος. Το ίδιο ισχύει για κάθε άνθρωπο που σέβεται τον τόπο τον οποίο επισκέπτεται.

Άλλο, όμως, η επίσκεψη και άλλο η σκηνοθετημένη επίδειξη εθνικισμού. Άλλο ο μηχανόβιος που αγαπά τον δρόμο κι άλλο η μηχανοκίνητη πομπή που θεωρεί ότι μπορεί να μετατρέψει μια ελληνική πόλη σε ντεκόρ πολιτικής πρόκλησης.

Το σήμα των “Γκρίζων Λύκων” έχει ακόμη βαρύτερο φορτίο. Δεν είναι μια αθώα χειρονομία της στιγμής, ούτε μια γραφική επίδειξη “πατριωτισμού” για τα social media. Συνδέεται με τον ακραίο τουρκικό εθνικισμό και με μια ιδεολογία που επί δεκαετίες έχει καλλιεργήσει μίσος, επιθετικότητα και την αντίληψη ότι οι γειτονικές χώρες πρέπει να βρίσκονται συνεχώς υπό πίεση.

Με απλά λόγια: αν κάποιος έρχεται στην Κομοτηνή για να φάει, να ψωνίσει ή να γνωρίσει την περιοχή, καλώς ήρθε. Αν έρχεται για να προκαλέσει, να κάνει επίδειξη συμβόλων και να συλλέξει φωτογραφικό υλικό για να πουλήσει «μαγκιά» πίσω στην Τουρκία, τότε δεν είναι επισκέπτης. Είναι κομπάρσος μιας φθηνής παράστασης.

Και οι φθηνές παραστάσεις δεν χρειάζονται ούτε χειροκρότημα ούτε υπερβολική δημοσιότητα. Χρειάζονται ψυχραιμία, εφαρμογή του νόμου και καθαρό μήνυμα: ότι στην Ελλάδα μπορείς να έρχεσαι ελεύθερα, όχι όμως να παριστάνεις τον “καμπόσο” σαν να βρίσκεσαι σε ξέφραγο αμπέλι.

Η Κομοτηνή δεν έχει ανάγκη από “μηχανοκίνητους πρεσβευτές” της έντασης. Έχει ιστορία, κοινωνία, αγορά, πανεπιστήμιο, πολιτισμό κι ανθρώπους που ξέρουν να συνυπάρχουν χωρίς τα φερέφωνα της προπαγάνδας. Όποιος δεν το καταλαβαίνει, ας μείνει στη βόλτα του κι ας αφήσει τα υπόλοιπα στο γκαράζ του σπιτιού του.

Mutatis mutandis—με τις αναγκαίες αλλαγές—ισχύει κι εδώ το αυτονόητο: ο σεβασμός δεν είναι εισιτήριο που το βγάζεις μόνο όταν σε συμφέρει. Είναι προϋπόθεση για να είσαι καλοδεχούμενος.

Ο φράχτης δεν ζητά άδεια

Το δεύτερο θέμα έρχεται από τον Έβρο μας, όπου η επέκταση του φράχτη έχει προκαλέσει ενόχληση στην Άγκυρα και νέα διπλωματική τριβή.

Στην περιοχή του Σουφλίου, η δεύτερη φάση επέκτασης του τεχνητού εμποδίου- φράχτη στον κεντρικό Έβρο, μήκους 35 χιλιομέτρων, ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2025. Παρέμειναν όμως επτά σημεία ανοιχτά, καθώς υπάρχει διαφωνία μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για τη θέση της οριογραμμής. Η παλιά χάραξη του 1926, συνδέθηκε με τη ροή του ποταμού Έβρου, ο οποίος στο πέρασμα των δεκαετιών άλλαξε κοίτη σε ορισμένα τμήματα. Η ελληνική πλευρά θεωρεί τα σημεία αυτά ελληνικό έδαφος, ενώ η Τουρκία προβάλλει άλλη αντίληψη.

Το θέμα, λοιπόν, δεν είναι ότι κάποιοι ξύπνησαν ένα πρωί και είπαν «ας βάλουμε φράχτη όπου να ’ναι για να τσιτώσουμε τους απέναντι». Υπάρχει συγκεκριμένη ιστορική και τεχνική διάσταση. Υπάρχουν χάρτες, παλιές συμφωνίες, μεταβολές της κοίτης του ποταμού, στρατιωτικές γεωγραφικές αποτυπώσεις και κρατικές αρμοδιότητες.

Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, η ελληνική πλευρά είχε αποφύγει προσωρινά την ολοκλήρωση του έργου στα επτά επίμαχα σημεία, ακριβώς για να μην πυροδοτηθεί νέα ένταση. Τις τελευταίες εβδομάδες όμως άρχισε εκ νέου η κατασκευή, με αποτέλεσμα αντιδράσεις και επιστολές της τουρκικής πλευράς προς το σημείο επαφής των δύο χωρών στον μεθοριακό σταθμό του Καπιτάν Αντρέεβο.

Κι εδώ έρχεται το βασικό ερώτημα: μπορεί ένα κράτος να προστατεύει τα σύνορά του ή πρέπει κάθε φορά να περιμένει το νεύμα της γειτονικής πρωτεύουσας;

Η απάντηση είναι αυτονόητη. Η Ελλάδα έχει δικαίωμα και υποχρέωση να ελέγχει τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να κατασκευάζει έργα προστασίας στην επικράτειά της. Ο φράχτης δεν αποτελεί επιθετική ενέργεια. Δεν μετακινεί σύνορα, δεν απειλεί κανέναν, δεν στέλνει στρατό σε ξένο έδαφος. Είναι ένα μέσο αποτροπής παράτυπων διελεύσεων κι ελέγχου μιας περιοχής η οποία έχει χρησιμοποιηθεί κατά το παρελθόν ως διάδρομος έντονης πίεσης προς την Ελλάδα και την Ευρώπη. Κάποιοι μπορεί να μη συμπαθούν τον φράχτη.

Κάποιοι μπορεί να πιστεύουν ότι δεν αρκεί. Και οι δύο απόψεις μπορούν να συζητηθούν. Εκείνο που δεν μπορεί να συζητηθεί είναι αν η Ελλάδα δικαιούται να προστατεύσει τα σύνορά της.

Ο ποταμός Έβρος δεν είναι χώρος για διπλωματικά παιχνίδια “ποιος θυμάται καλύτερα τον χάρτη”. Είναι φυσικό σύνορο, ευρωπαϊκό σύνορο και, πάνω απ’ όλα, τόπος όπου υπηρετούν άνθρωποι καθημερινά. Οι κάτοικοι της περιοχής γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει να έχεις απέναντι μια κατάσταση που, όποτε τη βολεύει, βαφτίζει την πίεση «ανθρωπισμό» και την παραβίαση «διαφωνία».

Όπως έλεγε ο Βίσμαρκ, «η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού». Στον Έβρο, το εφικτό δεν είναι οι μεγαλοστομίες. Είναι ο φράχτης να υπάρχει εκεί που πρέπει, οι περιπολίες να λειτουργούν, οι υποδομές να συντηρούνται, οι υπηρεσίες να συνεργάζονται και η Ελλάδα να μη συζητά κάθε φορά τα αυτονόητα.

Γιατί, στο τέλος της ημέρας, ο φράχτης δεν είναι ιδεολογικό ντεκόρ. Είναι ένα κομμάτι κρατικής ευθύνης. Και η ευθύνη δεν γίνεται να μένει ημιτελής επειδή κάποιοι απέναντι ενοχλούνται.

Τα drones της «ήπιας» πρόκλησης

Το τρίτο θέμα αφορά τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις και προκλήσεις από την Τουρκία, με ιδιαίτερη αναφορά στην παρουσία τουρκικών drones στην ευρύτερη περιοχή της Αλεξανδρούπολης.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του ΣΚΑΪ, υπηρεσιακές πηγές ασφαλείας και πληροφοριών εκτιμούν ότι οι παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου από τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Αλεξανδρούπολη ενδέχεται να συνδέονται με την ένταση γύρω από την επέκταση του φράχτη στον Έβρο, το προηγούμενο θέμα μας δηλαδή.

Αν η πληροφορία αυτή επιβεβαιώνεται ως ευρύτερο μοτίβο, τότε έχουμε μια γνωστή μέθοδο: πίεση σε ένα πεδίο, αντίδραση σε ένα δεύτερο. Γίνεται μια κίνηση στο έδαφος; Απαντάς με παρουσία στον αέρα. Θέλεις να υπενθυμίσεις ότι παρακολουθείς; Στέλνεις ένα drone. Θέλεις να κρατήσεις την ένταση σε χαμηλό αλλά σταθερό επίπεδο; Αποφεύγεις το μεγάλο επεισόδιο και προτιμάς μικρές, επαναλαμβανόμενες προκλήσεις.

Είναι η εποχή της «σιωπηλής» πρόκλησης. Δεν χρειάζονται πια πάντα αερομαχίες, φωνές σε ραδιόφωνο ή εντυπωσιακές υπερπτήσεις πάνω από νησιά. Ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος μπορεί να δώσει εικόνα, να καταγράψει κινήσεις, να δοκιμάσει χρόνους αντίδρασης, να συγκεντρώσει στοιχεία και να στείλει και πολιτικό μήνυμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε drone ισοδυναμεί με άμεσο κίνδυνο πολέμου. Ας μην περάσουμε από την αδιαφορία στην υστερία, γιατί εχεί αποδειχθεί ότι και η υστερία είναι κακός σύμβουλος. Σημαίνει όμως, ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τέτοια περιστατικά με τη λογική του “έλα μωρέ, ένα drone είναι”.

Το drone δεν είναι παιχνίδι. Δεν είναι η κάμερα του γείτονα που σηκώθηκε για να δει αν ψήνουμε σουβλάκια στην διπλανή αυλή. Είναι στρατιωτικό ή παραστρατιωτικό μέσο επιτήρησης, εντεταγμένο σε μια ευρύτερη αντίληψη για τον έλεγχο του πεδίου και συλλογή πληροφοριών.

Η Αλεξανδρούπολη έχει αποκτήσει ιδιαίτερη στρατηγική βαρύτητα: ως λιμάνι, ως ενεργειακός κόμβος, ως κρίσιμο σημείο μεταφορών, ως περιοχή με συμμαχική κινητικότητα και ως πόλη που βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με την ευαίσθητη μεθοριακή γραμμή. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, κάποιος να είναι στρατηγικός αναλυτής για να καταλάβει ότι η περιοχή παρακολουθείται στενά και γιατί.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο μια τυπική ανακοίνωση. Χρειάζεται διαρκής επιτήρηση χαμηλού ύψους, ενίσχυση των δυνατοτήτων εντοπισμού, ηλεκτρονικά αντίμετρα, ελληνικά drones και διακλαδικός συντονισμός. Θέλει, επίσης, η τοπική κοινωνία να ενημερώνεται υπεύθυνα: ούτε να τρομοκρατείται, ούτε να μαθαίνει τα πάντα εκ των υστέρων, από κάποιο ξένο μέσο ή από ανώνυμες αναρτήσεις στα social media.

Ο Σουν Τσου έλεγε ότι “η υπέρτατη τέχνη του πολέμου είναι να υποτάσσεις τον εχθρό χωρίς μάχη”. Δεν χρειάζεται να συμφωνεί κανείς με τη φιλοσοφία του πολέμου για να καταλάβει το νόημα: η πίεση δεν ασκείται μόνο με όπλα. Ασκείται και με αβεβαιότητα, επιτήρηση, δοκιμή νεύρων, ψυχολογικές επιχειρήσεις και συνεχή παρουσία επί του πεδίου κι όχι στα λόγια και στα χαρτιά.

Εκεί ακριβώς χρειάζεται η ελληνική απάντηση να είναι σταθερή, οργανωμένη και ψύχραιμη. Όχι θεαματική, για τις κάμερες. Αποτελεσματική για την ασφάλεια όλων μας.

Όταν το ψέμα “καβαλάει” τον αλγόριθμο

Το τέταρτο θέμα είναι ίσως το πιο σύγχρονο, αλλά καθόλου αθώο: η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από το ΚΙΕΦ σε μια ψηφιακή εκστρατεία παραπληροφόρησης, fake news και τουρκικής προπαγάνδας για τη Θράκη.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο. Μπορεί να βοηθήσει στην εκπαίδευση, στη μετάφραση, στην παραγωγή περιεχομένου, στη δημιουργική εργασία, στην προσβασιμότητα και στην ενημέρωση. Μπορεί, όμως, να γίνει κι εργοστάσιο ψεύδους, όταν χρησιμοποιείται για να δημιουργεί παραποιημένες εικόνες, κατασκευασμένα βίντεο, ψεύτικες δηλώσεις, παραπλανητικούς τίτλους και εικονικές “ειδήσεις”.

Με δυο λόγια: παλιά χρειαζόσουν τυπογραφείο, χρήμα και αρκετούς ανθρώπους για να στήσεις μια καλοδουλεμένη προπαγάνδα. Σήμερα, με ένα πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης, ένα κινητό και λίγη κακή πρόθεση, μπορείς να φτιάξεις μέσα σε λίγα λεπτά ένα “αξιοπρεπές” ψεύτικο υλικό που μοιάζει αληθινό.

Αυτό ακριβώς κάνει το πρόβλημα πιο επικίνδυνο. Το ψέμα πλέον δεν έρχεται πάντα με κακά ελληνικά, εμφανείς υπερβολές και φωτογραφίες που φωνάζουν από μακριά “μοντάζ”. Μπορεί να έχει σωστό ύφος, ρεαλιστική εικόνα, ψεύτικες φωνές, πειστικές λεζάντες και να κυκλοφορεί τόσο γρήγορα ώστε η διάψευση να τρέχει πάντα από πίσω.

Το ΚΙΕΦ - Κόμμα Ισότητας, Ειρήνης και Φιλίας, ως πολιτικός φορέας που αυτοπαρουσιάζεται ως έκφραση της “τουρκικής μειονότητας” στη Θράκη, γνωρίζει πολύ καλά τη δύναμη της ψηφιακής εικόνας. Όταν λοιπόν η τεχνητή νοημοσύνη επιστρατεύεται για να στηθούν ή να διακινηθούν αφηγήματα που αλλοιώνουν την πραγματικότητα, δεν έχουμε απλώς μια “άστοχη ανάρτηση”. Έχουμε μια προσπάθεια επηρεασμού της κοινής γνώμης, ιδιαίτερα των νεότερων ανθρώπων που ενημερώνονται κυρίως μέσα από TikTok, Facebook, Instagram, YouTube και κλειστές ομάδες μηνυμάτων.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη μουσουλμανική μειονότητα, ούτε μόνο τους χριστιανούς κατοίκους της Θράκης. Αφορά όλους. Η παραπληροφόρηση δεν ξεχωρίζει θρήσκευμα και καταγωγή όταν θέλει να κάνει ζημιά. Στόχος της είναι να γεννήσει καχυποψία, να οξύνει διαφορές, να εμφανίσει την καθημερινή συνύπαρξη ως σύγκρουση και να πείσει τον καθένα ότι ο διπλανός του είναι εχθρός.

Κι, ας μη γελιόμαστε, εκεί ακριβώς ποντάρει κάθε προπαγάνδα: όχι στο να σε πείσει με λογική, αλλά στο να σε εκνευρίσει τόσο, ώστε να μη σκέφτεσαι.

Ο Τζορτζ Όργουελ είχε γράψει πως “σε εποχές καθολικής εξαπάτησης, το να λες την αλήθεια είναι επαναστατική πράξη”. Στη σημερινή ψηφιακή πραγματικότητα, η φράση αυτή αποκτά νέο νόημα. Επαναστατική πράξη είναι να ελέγχεις την πηγή. Να μη μοιράζεσαι αμέσως ό,τι σε εξοργίζει. Να ψάχνεις αν το βίντεο είναι αυθεντικό, αν η φωτογραφία είναι παλιά, αν η φωνή είναι πραγματική, αν ο λογαριασμός είναι αξιόπιστος.

Δεν αρκεί πια το “το είδα στο ίντερνετ”. Στο ίντερνετ μπορείς να δεις και άνθρωπο να μιλάει ενώ δεν μίλησε ποτέ, πολιτικό να δηλώνει πράγματα που δεν είπε, γεγονός που δεν έγινε και εικόνα από άλλη χώρα να παρουσιάζεται ως “αποκλειστικό από τη Θράκη”.

Η Πολιτεία οφείλει να έχει μηχανισμούς παρακολούθησης κι έγκαιρης διάψευσης τέτοιου υλικού. Τα σχολεία πρέπει να δίνουν μεγαλύτερο βάρος στον ψηφιακό γραμματισμό. Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης χρειάζονται στήριξη για να κάνουν έλεγχο γεγονότων και να μη μένουν στο “αναπαράγουμε ό,τι κυκλοφορεί”. Και οι πολίτες οφείλουμε να σταματήσουμε να κάνουμε δωρεάν διαφήμιση στην προπαγάνδα, με κάθε βιαστικό κοινοποιημένο ψέμα.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν φταίει. Όπως δεν φταίει το μαχαίρι όταν κόβει ψωμί ή όταν χρησιμοποιείται για κακό. Την ευθύνη την έχει εκείνος που το κρατά. Κι όταν το κρατά πολιτικός μηχανισμός με προπαγανδική στόχευση, τότε δεν μιλάμε για τεχνολογική καινοτομία. Μιλάμε για ψηφιακή αθλιότητα.

Η Θράκη δεν είναι κινηματογράφος και μάλιστα θερινός

Μοτοσικλέτες με εθνικιστικές χειρονομίες στην Κομοτηνή. Ενστάσεις και πίεση για τον φράχτη στον Έβρο. Παραβιάσεις με drones στην Αλεξανδρούπολη. Ψηφιακά ψέματα και προπαγανδιστικές κατασκευές μέσω τεχνητής νοημοσύνης από νόμιμους κομματικούς σχηματισμούς του Ελληνικού κοινοβουλίου.

Αν τα δεις όλα αυτά επιφανειακά, θα πεις ότι πρόκειται για άσχετα περιστατικά. Δεν είναι. Η μορφή αλλάζει, το εργαλείο αλλάζει, το κοινό-στόχος αλλάζει, αλλά το μοτίβο παραμένει γνώριμο: δοκιμή ορίων, κατασκευή εντυπώσεων, αμφισβήτηση της κανονικότητας και προσπάθεια να παραμένει η Θράκη σε μια τεχνητή ένταση.

Το ζητούμενο δεν είναι να απαντάμε σε κάθε πρόκληση με άλλη πρόκληση. Αυτό θα ήταν το πιο εύκολο και το πιο ανώριμο. Το ζητούμενο είναι να λειτουργεί το κράτος, να εφαρμόζεται ο νόμος, να προστατεύονται τα σύνορα, να καταγράφονται και να αντιμετωπίζονται οι παραβιάσεις, να ελέγχεται η ψηφιακή παραπληροφόρηση όσο είναι δυνατή τέλος πάντων και να στηρίζεται η κοινωνική συνοχή.

Η Θράκη χρειάζεται λιγότερους “σκηνοθέτες έντασης” και περισσότερη πραγματική πολιτική, ενωτική, όχι διχαστική. Χρειάζεται επενδύσεις, νέους ανθρώπους, υποδομές, σχολεία, νοσοκομεία, παραγωγή κι ασφάλεια. Χρειάζεται να μην αντιμετωπίζεται ως μακρινή υποσημείωση της Αθήνας, που την θυμόμαστε μόνο όταν εμφανιστεί κάποιο πλάνο με στρατιωτικές νατοϊκές κινήσεις ή δυστυχώς άλλη μία ατυχής δήλωση από την Άγκυρα.

Και, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται αυτοπεποίθηση. Η Θράκη δεν είναι “γκρίζα ζώνη”, ούτε εργαστήριο ξένων επιδιώξεων. Είναι Ελληνική γη, ευρωπαϊκό σύνορο και κοινός τόπος ανθρώπων που μπορούν να ζουν ειρηνικά, αρκεί να μην αφήνουν άλλους να γράφουν το “σενάριο” για λογαριασμό τους. Να μην αφήνουν σε άλλα χέρια την “σκαλέτα”.

Γιατί το πραγματικό μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση είναι απλό: εδώ δεν περνούν ούτε οι θόρυβοι των πολλών κυβικών, ούτε τα ενοχλητικά βουητά των drones, ούτε τα ψηφιακά παραμύθια.