Ε - ΑΤΡΙΚΑ

Είναι δύσκολο να ορίσουμε ένα γενικό κανόνα που να εξηγεί την κάθε απιστία, γιατί η απιστία σχετίζεται τόσο με προσωπικά θέματα του κάθε μέλους του ζευγαριού αλλά και με την ίδια την σχέση. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η απιστία είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας του ζευγαριού.

Το πότε συμβαίνει, οι διαστάσεις που παίρνει και η διαχείριση της κατάστασης από το κάθε μέλος του ζευγαριού δείχνουν ξεκάθαρα ότι η σχέση ή τα άτομα της σχέσης, εκδηλώνουν κάτι βαθύτερο που κρυβόταν μέσα τους. Μετά από μία απιστία είναι σημαντικό κανείς να αναρωτηθεί, είτε είναι ο “θύτης” ή το “θύμα”, πως και γιατί κατέληξε ο ίδιος ή/και η σχέση σε αυτό το σημείο.

Εμείς, ρωτήσαμε την Ψυχολόγο Μπασδάνη Λίλιαν, που δραστηριοποιείται στην Αλεξανδρούπολη, να μας δώσει συμβουλές αλλά και να μας υπογραμμίσει όλα όσα πρέπει να ξέρουμε για την απιστία και τους τρόπους αντιμετώπισής της.

- Ποια είναι τα βαθύτερα αίτια μιας απιστίας κυρία Μπασδάνη;

Τα πιθανά βαθύτερα αίτια μιας απιστίας ποικίλουν αρκετά. Έτσι μπορούν να είναι:

• Μία “τιμωρία” από το ένα μέλος του ζευγαριού προς το άλλο εξαιτίας μιας παθητικής-επιθετικής σχέσης που έχει αναπτυχθεί μεταξύ τους.
• Μία “εκδίκηση” από το ένα μέλος του ζευγαριού προς το άλλο εξαιτίας μιας προδοσίας ή σύγκρουσης που έχει συμβεί.
• Μία “διέξοδος”, ένα μέσο για να μειώσει το ένα μέλος του ζευγαριού τον πόνο που του δημιουργείται από τις μεγάλες πιέσεις, την έντονη κριτική και τις συγκρούσεις από το άλλο μέλος.
• Η σχέση του ζευγαριού έχει χάσει τον ερωτικό της χαρακτήρα, με το ζευγάρι να έχει “αδελφοποιηθεί” αλλά να παραμένει μαζί για κοινωνικούς, θρησκευτικούς ή οικογενειακούς λόγους.
• Εύρεση ενός νέου συντρόφου, έχοντας “ξεχάσει” να αφήσει τον προηγούμενο. Πρόκειται για την περίπτωση που το ένα μέλος της σχέσης έχει ήδη αποχωρίσει συναισθηματικά, αλλά επειδή δεν μπορεί να το επικοινωνήσει και να τερματίσει την σχέση με ωριμότητα, προσπαθεί να οδηγήσει το άλλο μέλος σε αποχώρηση μέσω της απιστίας.
• Ο εθισμός του ενός συντρόφου στο σεξ. Σε αυτή την περίπτωση η απιστία δεν έρχεται ως το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ των συντρόφων, αλλά ο εθισμένος προσπαθεί μέσα από τον εθισμό του να γεμίσει τα δικά του εσωτερικά κενά.
• Ο ένας από τους δύο συντρόφους να είναι νάρκισσος ή να έχει κάποια διαταραχή προσωπικότητας.
• Ικανοποίηση της σεξουαλικής περιέργειας ή μιας συγκεκριμένης φαντασίωσης που ο σταθερός σύντροφος δεν μπορεί να προσφέρει.

- Ποιες πρέπει να είναι οι αντιδράσεις μας, όταν αποκαλυφθεί η απιστία και μετά; 

Όταν αποκαλυφθεί η απιστία συνήθως ακολουθεί μια φάση τραύματος: έντονες και ακραίες αντιδράσεις και από τους δύο συντρόφους, όπως σοκ, τύψεις, οργή, ντροπή, ενοχές, κατάθλιψη. Στην παρούσα φάση είναι αναμενόμενες οι γρήγορες εναλλαγές των συναισθημάτων και οι αποφάσεις για την πορεία της σχέσης δεν είναι ξεκάθαρες. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να:

• Κρατήσουμε τις αποστάσεις με το σύντροφο, καθώς σε αυτή την περίοδο της έντασης και της ψυχολογικής πίεσης είναι καλό ένα “διάλειμμα”, μια παύση για ανασυγκρότηση.

• Δώσουμε χρόνο: στον εαυτό μας και στο σύντροφο, ώστε να επεξεργαστούμε την κατάσταση, αναβάλλοντας τις συζητήσεις, καθώς σε αυτή τη φάση είναι πιθανό να καταλήξουν σε “κατηγορητήρια”, περαιτέρω εντάσεις ή διάλυση.

• Να ζητήσουμε υποστήριξη (από κάποιον ειδικό): για να μπορέσουμε να εκφράσουμε και να ξεκαθαρίσουμε μέσα σε ένα κλίμα εμπιστοσύνης τις σκέψεις και τα συναισθήματα που δημιουργήθηκαν μετά την απιστία.

Αποφεύγουμε να συζητήσουμε το θέμα με ανθρώπους που γνωρίζουμε ότι μεροληπτούν υπέρ του ενός ή του άλλου συντρόφου, καθώς αυτό αυξάνει την ένταση.

- Όταν υπάρχει ενδεχόμενο "συμφιλίωσης" του ζευγαριού κ. Μπασδάνη τι πρέπει να προσέξουμε;

Στην περίοδο ανάκαμψη, το ζευγάρι προσπαθεί να διερευνήσει και να αποκαταστήσει την σχέση του. Σημαντικά βήματα σε αυτή την προσπάθεια του ζευγαριού είναι:

• Η απόφαση του κοινού στόχου. Δίνουμε δέσμευση, χρόνο και προσπάθεια στο νέο στόχο (την ανάκαμψη).
• Ο τερματισμός της άλλης σχέσης. Το ξεκαθαρίζουμε μέσα μας αλλά και στο άλλο άτομο για να υπάρξει ηρεμία και ασφάλεια στη νέα μας προσπάθεια.
• Η ανάληψη ευθύνης. Εάν απατήσαμε, αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τις πράξεις μας. Εάν απατηθήκαμε, αναλογιζόμαστε το δικό μας μερίδιο ευθύνης στην πιθανή αποξένωση, απόσταση, θλίψη.
• Η αποφυγή συζητήσεων με συγγενείς ή/και φίλους. Διότι μπορεί άθελα τους να γίνουν παρεμβατικοί, συχνά εκφέρουν απόλυτες απόψεις (π.χ. «εγώ στη θέση σου θα χώριζα αμέσως»), ή σοκάρονται και στενοχωριούνται, πράγμα που μας εμποδίζει να εστιάσουμε στις δικές μας ανάγκες κι επιθυμίες.
• Η διερεύνηση της σχέσης μας. Την ποιότητα της σχέσης και της μεταξύ μας επικοινωνίας, τα δυνατά και τα αδύναμα σημεία, τι μπορεί να συνέβαλε στην απιστία, τι μπορούμε να κάνουμε για να προστατεύσουμε τη σχέση μας από δω και στο εξής.
• Η δέσμευση για ειλικρίνεια και εμπιστοσύνη. Συμμετέχουμε και οι δύο στη συμβουλευτική ζεύγους και αποφασίζουμε πως θα αποφεύγουμε τα μυστικά, μεταξύ μας αλλά και στη συμβουλευτική διαδικασία.
• Η συζήτηση για την απιστία. Μια ανοιχτή και ειλικρινής συζήτηση, αφότου έχει ξεπεραστεί το αρχικό σοκ. Μπορεί να είναι δύσκολο και επώδυνο, αλλά πολύ εποικοδομητικό. Χρειάζεται πάντως να κατανοήσουμε πως δεν ωφελεί αν είναι ατέλειωτη ανάκριση, απολογία, μετάνοια, ή κατηγορητήριο.
• Η απόκτηση ενός ρεαλιστικού χρονοδιαγράμματος. Για να νιώσουμε καλύτερα, να κατανοήσουμε, να ξεπεράσουμε.
• Η απόφαση για να αφήσουμε πίσω μας την απιστία. Για πολλούς είναι ίσως το δυσκολότερο κομμάτι, καθώς χρειάζεται βαθιά κατανόηση και συγχώρεση – αποδοχή. Είναι σημαντικό να έχει διαχειριστεί ο καθένας τα συναισθήματά του, να έχει αποδεχτεί την κατάσταση χωρίς υποτίμηση (π.χ. «ήταν κάτι ασήμαντο») ή υπερβολές (π.χ. «μου κατέστρεψε τη ζωή»).
• Η απόκτηση ενός νέου τρόπου ζωής. Κάνουμε ένα νέο ξεκίνημα, ασχολούμαστε με τη σχέση μας, υλοποιούμε τρόπους ανανέωσης και βελτίωσης της καθημερινότητας μας, επικοινωνούμε πιο ουσιαστικά, περνάμε χρόνο ευχάριστα κλπ.

Τέλος εάν υπάρχει θέληση η σχέση μπορεί να γίνει πολύ καλύτερη γιατί η θεραπεία θα καθοδηγήσει το ζευγάρι σε όλα τα παραπάνω βοηθώντας το να δει το σύνολο και να συμφιλιωθεί με μια πραγματική σχέση και σύντροφο και όχι κάτι εξιδανικευμένο, δημιουργώντας παράλληλα μεγαλύτερη οικειότητα και δέσμευση μέσα από την επίλυση της κρίσης ως ζευγάρι.

Το ζευγάρι μαθαίνει να εστιάζει στη σχέση (και όχι μόνο στο άτομο, στα παιδιά, ή τρίτους), να μοιράζεται (ευθύνες, προσπάθεια, καθημερινότητα), να αφήνει χώρο για ανασφάλειες κι αδυναμίες, αλλά και να χτίζει εμπιστοσύνη και αμοιβαία κατανόηση.

Μπασδάνη Λίλιαν, Ψυχολόγος